Obrona w sprawach o paserstwo

Odpowiedzialność za cudzą kradzież

Paserstwo to przestępstwo polegające na nabyciu, pomocy w zbyciu, przyjęciu lub pomocy w ukryciu rzeczy uzyskanej za pomocą czynu zabronionego. Sprawca paserstwa nie musi w żaden sposób uczestniczyć w pierwotnym przestępstwie, na przykład kradzieży czy oszustwie, w wyniku którego rzecz weszła w nielegalny obrót, ponosi jednak odpowiedzialność za to, że świadomie włącza się w dalszy obrót takim mieniem.

Art. 291 §1 Kodeksu karnego

„Kto rzecz uzyskaną za pomocą czynu zabronionego nabywa lub pomaga do jej zbycia albo tę rzecz przyjmuje lub pomaga do jej ukrycia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5."

Warunkiem odpowiedzialności za paserstwo umyślne jest wiedza sprawcy o przestępnym pochodzeniu rzeczy w chwili jej nabycia, przyjęcia lub podejmowania czynności związanych z jej zbyciem bądź ukryciem. Wystarczy przy tym świadomość, że rzecz pochodzi z jakiegokolwiek czynu zabronionego, sprawca nie musi znać dokładnych okoliczności pierwotnego przestępstwa.

Paserstwo nieumyślne, art. 292

Art. 292 §1 Kodeksu karnego

„Kto rzecz, o której na podstawie towarzyszących okoliczności powinien i może przypuszczać, że została uzyskana za pomocą czynu zabronionego, nabywa lub pomaga do jej zbycia albo tę rzecz przyjmuje lub pomaga do jej ukrycia, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2."

Paserstwo nieumyślne oparte jest na zobiektywizowanym standardzie ostrożności. Sprawca nie musi mieć pewności co do przestępnego pochodzenia rzeczy, wystarczy, że na podstawie towarzyszących okoliczności powinien i mógł przypuszczać, że rzecz pochodzi z czynu zabronionego, a mimo to nie zachował należytej ostrożności przy jej nabyciu. Ten typ przestępstwa jest zagrożony łagodniejszą karą niż paserstwo umyślne.

Sygnały ostrzegawcze

W praktyce kluczowe znaczenie dla oceny odpowiedzialności za paserstwo nieumyślne mają okoliczności towarzyszące transakcji, które powinny wzbudzić czujność przeciętnego uczestnika obrotu. Do takich sygnałów ostrzegawczych należą w szczególności rażąco niska cena w stosunku do rzeczywistej wartości rzeczy, nietypowe miejsce lub okoliczności sprzedaży, na przykład transakcja poza oficjalnym punktem sprzedaży, brak jakiegokolwiek dowodu zakupu lub dokumentacji pochodzenia rzeczy, unikanie przez sprzedającego podania swoich danych, a także nietypowe naleganie na zapłatę wyłącznie w gotówce i szybkie sfinalizowanie transakcji.

Paserstwo w dalszym łańcuchu obrotu

Odpowiedzialność za paserstwo może dotyczyć nie tylko pierwszego nabywcy rzeczy pochodzącej z przestępstwa, ale również kolejnych osób uczestniczących w dalszym obrocie takim mieniem. Rzecz uzyskana za pomocą czynu zabronionego nie „oczyszcza się" poprzez kolejne odsprzedaże, jeżeli więc kolejny nabywca wiedział lub powinien był przypuszczać, że rzecz ma nielegalne pochodzenie, również może ponieść odpowiedzialność karną, niezależnie od tego, ile razy rzecz zmieniła właściciela.

Paserstwo programu komputerowego

Art. 293 §1 Kodeksu karnego

Przepisy o paserstwie umyślnym i nieumyślnym stosuje się odpowiednio do programu komputerowego uzyskanego za pomocą czynu zabronionego. Oznacza to, że nabycie, korzystanie na szeroką skalę lub pomoc w rozpowszechnianiu nielegalnie uzyskanego oprogramowania, przy świadomości lub możliwości przypuszczenia jego przestępnego pochodzenia, może wypełniać znamiona paserstwa na takich samych zasadach, jak w przypadku rzeczy materialnych.

Wymiar kary

Linia obrony w sprawach o paserstwo

Obrona w sprawach o paserstwo obejmuje w szczególności:

• weryfikację, czy sprawca rzeczywiście wiedział lub mógł przypuszczać, że rzecz pochodzi z czynu zabronionego, w oparciu o konkretne okoliczności transakcji,
• ocenę, czy zachowane środki ostrożności przy nabyciu rzeczy, w tym żądanie dowodu zakupu czy sprawdzenie sprzedającego, wykluczają możliwość przypisania winy,
• analizę, czy w sprawie zachodzi paserstwo umyślne, czy jedynie nieumyślne, co ma istotny wpływ na wymiar grożącej kary,
• weryfikację pochodzenia i historii obrotu daną rzeczą, w tym liczby wcześniejszych nabywców,
• reprezentację na każdym etapie postępowania, w tym w zakresie zwrotu rzeczy lub jej równowartości.

Najczęstsze pytania (FAQ)